سيد على اكبر برقعى قمى

41

راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )

أميّه : با ضمّ همزه و فتح ميم و ياى مشدّده مصغّر امه است به معنى كنيزك و اميّه از اعلام مشترك ميان مردان و زنان است و از جملهء مردان ، اميّة بن سعد بن زيد طائى از دليران و فارسان كه در جنگ صفّين در لشكر امير المؤمنين عليه السّلام بود و از خود دليريها نشان داد . و نيز اميّة بن عبد العزيز ابن ابى الصلت اندلسى در شمار اديبان و حكيمان و شاعران و منجّمان و صاحب كتاب الادوية المفرده و كتاب تقويم الذهن فى المنطق و كتاب الديباجة فى مفاخر صنهاجه و كتاب الحديقة و ديوان شعر و ديوان رسائل و متوفّى 529 . و نيز اميّة بن عبد شمس كه قبيلهء بنى اميّه به وى منسوبند و اميّه در نسبت اموى با ضمّ همزه و فتح ميم آيد نه با فتح همزه و ميم ؛ زيرا در اين صورت به امه منسوب باشد نه به اميّه و از دودمان اموى است نسّابهء شهير ابو الفرج علىّ بن حسين بن محمّد بن هيثم بن عبد الرحمن بن مروان بن عبد اللّه بن مروان بن محمّد ابن مروان بن حكم بن ابى العاص بن اميّة بن عبد شمس بن عبد مناف اصفهانى اموى كه در حفظ اشعار و لغات و قصص و تفاصيل سيرتها آيتى بود و در فنون ادب و نيز فنّ بيطارى و ستاره‌شناسى و حيوان‌شناسى زبردست بود و كتابها پرداخت ، از جمله : كتاب اغانى كه در مدّت پنجاه سال آن را تأليف كرد و كتاب مقاتل الطالبيّين و كتاب الاماء الشواعر و كتاب المماليك الشعراء و كتاب ادباء الغرباء و كتاب الديانات و كتاب ادب السماع و كتاب جمهرة النسب و كتاب الغلمان المغنّين و كتاب الخمارين و الخمارات و كتاب اخبار القيان و كتاب اخبار الطفيليّين و غير اين‌ها . و در شاعرى نيز توانا بود و اين ابيات تراويدهء طبع نيكوسراى اوست : فلو انس لا انس اقبالها * تميل كغصن سقته الديم و قد بدرت مثل بدر الدجى * سما فى السماء علوّا و تم على رأسها معجرا زرق * و فى جيدها سبحة من برم و لم ترتقب لطلوع الرقيب * و لم تحتشم من حضور الحشم و در سال 356 در بغداد به جهان ديگر پيوست . « 1 » أنابى : با فتح همزه منسوب است به اناب و آن قريه‌اى است در نواحى حلب و ابو المرجّى « 2 » محمّد بن حرب بن عبد اللّه انابى حلبى در شمار نحويان و اديبان و صاحب ارجوزه در مخارج حروف و متوفّى 581 بدان منسوب است . انبارى : با فتح همزه و سكون نون منسوب است به انبار و اين كلمه فارسى است به معنى مخزن غلّه و آن شهرى بوده در كنار فرات در چهارده فرسنگى بغداد كه كسرى آن شهر را ساخت و انبار غلّه گردانيد و سپس ابو العبّاس سفّاح آن را ساختمان كرد و ازآن‌پس كه بغداد شهر گشت آبادى شهر انبار به تدريج به آن منتقل گرديد . بارى جمعى از اعلام به آن شهر منسوبند ، از جمله : ابو محمّد قاسم ابن محمّد بن بشّار انبارى اخبارى ، اديب و فاضل

--> ( 1 ) - و نيز اميّة بن خلف بن وهب از بزرگان قريش در جاهليّت و از دشمنان رسول خدا صلى اللّه عليه و آله بود و در سال دوّم هجرى در جنگ بدر كشته شد ( لغتنامه / دهخدا : 8 / 252 ) . ( 2 ) - مرجّى : با ضمّ ميم ، فتح راى بىنقطه و جيم مشدّد و در آخر الف مقصوره بر وزن مصفّى ( مؤلّف ) .